Trang chủKiến ThứcChứng khoán phái sinh là gì? Những điều nhà đầu tư cần...

Chứng khoán phái sinh là gì? Những điều nhà đầu tư cần biết

Chứng khoán phái sinh được xem là một bộ phận quan trọng trong giao dịch chứng khoán. Vậy, bạn hiểu chứng khoán phái sinh là gì? Phân loại của chúng ra sao? Và những ưu nhược điểm khi chọn đầu tư thế nào? Ở bài viết này, Nhatkytraders sẽ cùng bạn tìm hiểu tường tận hơn về chủ đề này. 

Chứng khoán phái sinh là gì?

Chứng khoán phái sinh hay Derivatives, được biết đến là một hình thức đầu tư nâng cao. Bởi giá trị của chúng sẽ phụ thuộc vào giá trị của những loại tài sản cơ bản đã có. Đối với thị trường chứng khoán là cổ phiếu, trái phiếu hoặc chứng quyền,…

Giá trị hợp đồng của chứng khoán phái sinh sẽ phụ thuộc vào sự thay đổi giá trị của tài sản cơ bản tương ứng. Nhà đầu tư có thể sử dụng chứng khoán phái sinh để phòng ngừa rủi ro hoặc đầu cơ vào sự thay đổi giá cả trên thị trường nhằm tìm kiếm lợi nhuận cho mình. 

Chứng khoán phái sinh được giao dịch tích cực trên các sàn giao dịch chứng khoán hay thị trường OTC, với sự hỗ trợ của các công ty môi giới.

Chứng khoán phái sinh là một dạng đầu tư tài chính phổ biến hiện nay
Chứng khoán phái sinh là một dạng đầu tư tài chính phổ biến hiện nay

Phân biệt chứng khoán phái sinh

Chứng khoán hay công cụ phái sinh hiện nay trên thị trường được phân thành 4 loại chính. Đó là:

Hợp đồng tương lai (Futures Contract)

Hợp đồng tương lai là một loại chứng khoán phái sinh phổ biến. Đây là thỏa thuận ràng buộc giữ bên mua và bên bán đối với tài sản ở mức giá xác định, vào một thời điểm tương lai. 

Hợp đồng tương lai là công cụ phái sinh chuẩn hóa và được giao dịch trên sàn chứng khoán. Nhà giao dịch sử dụng hợp đồng tương lai có thể phòng ngừa rủi ro hoặc đặt cược vào giá trị tài sản cơ bản. Các bên có nghĩa vụ thực hiện cam kết mua bán tài sản theo hợp đồng.

Không phải mọi hợp đồng tương lai đều được thanh toán bằng hình thức giao nhận tài sản một cách thực tế. Trường hợp cả hai bên chỉ đầu cơ chứ không phải nhà kinh doanh thực sự, việc vận chuyển lượng lớn hành hóa  là bất khả thi. Do đó, các nhà nhờ vào hợp đồng bù trừ.

Hợp đồng kỳ hạn (Forward Contract)

Giống với hợp đồng tương lai, hợp đồng kỳ hạn cũng có đặc điểm tương đồng nhưng sẽ không giao dịch trên sàn. Loại hợp đồng này chỉ được mua bán tự do ngoài sàn. Việc thiết lập hợp đồng có thể được hai bên thương lượng các điều khoản, quy mô và cách thức thanh toán. Là sản phẩm OTC, hợp đồng kỳ hạn vẫn là loại chứng khoán phái sinh có tiềm ẩn rủi ro đối tác cao hơn cho cả hai phía.

Rủi ro đối tác là rủi ro tín dụng khi một bên không thực hiện đúng cam kết trong hợp đồng. Nếu một bên mất khả năng chi trả, sẽ khiến bên kia có thể mất giá trị khoản đầu tư.

Hợp đồng hoán đổi (Swaps Contract)

Hợp đồng hoán đổi được xem là loại phái sinh phổ biến, thường được dùng để chuyển đổi đối với một dòng tiền thành một dòng tiền khác. 

Ví dụ, nhà giao dịch có thể dùng hợp đồng hoán đổi về lãi suất để chuyển đổi từ khoản vay lãi suất theo hình thức thả nổi sang khoản vay có hình thức lãi suất cố định hoặc ngược lại. Sản phẩm hoán đổi giúp các bên linh hoạt chuyển đổi những khoản thanh toán và dòng tiền theo nhu cầu mong muốn.

Hoán đổi cũng có thể được sử dụng để chuyển đổi rủi ro tỷ giá hối đoái hay rủi ro vỡ nợ liên quan đến các khoản vay hay dòng tiền kinh doanh. Hoán đổi trái phiếu thế chấp là một loại chứng khoán phái sinh cực kỳ phổ biến. Chúng có liên quan đến dòng tiền và khả năng vỡ nợ của trái phiếu. 

Hợp đồng quyền chọn (Options Contract)

Hợp đồng quyền chọn khá giống với hợp đồng tương lai ở chỗ thỏa thuận của bên mua hoặc bên bán đối với một tài sản có thể xác định trước.  Sự khác biệt chính là với quyền chọn, nhà đầu tư sẽ không bắt buộc phải thực hiện giao dịch mua hoặc bán. Đó chỉ là cơ hội chứ không phải nghĩa vụ như hợp đồng tương lai. Tương tự như tương lai, hợp đồng quyền chọn có thể được sử dụng để phòng ngừa rủi ro hay đầu cơ với giá trị tài sản cơ bản.

Có hai loại quyền chọn trên thị trường là quyền chọn mua và quyền chọn bán. 

Futures Contract
Futures Contract là một loại chứng khoán phái sinh đặc trưng

Đánh giá ưu điểm và nhược điểm

Nhà đầu tư có thể lưu ý về một số thế mạnh và hạn chế của thị trường tài chính này để đảm bảo giao dịch thuận lợi cho mình. 

Ưu điểm của chứng khoán phái sinh

  • Tạo ra sự đa dạng về sản phẩm, giúp nhà đầu tư đa dạng danh mục, có nhiều cơ hội lựa chọn giao dịch. 
  • Có khả năng chuyển đổi, quy về vốn tương đối dễ dàng và thuận tiện hơn nếu so với một số tài sản khác. 
  • Khả năng tìm kiếm lợi nhuận với tỷ lệ sinh lời cao, giúp nhà đầu tư thực hiện chiến lược linh hoạt. 
  • Sử dụng chứng khoán phái sinh như một công cụ giúp bảo vệ những tài sản tài chính khác trong quá trình đầu tư. 

Nhược điểm của chứng khoán phái sinh

  • Chứng khoán phái sinh tiềm ẩn mức độ rủi ro cao hơn so với đầu tư vào các loại tài sản khác. Bởi giá trị của chúng dễ bị ảnh hưởng từ những biến động thị trường.
  • Giá trị của các loại chứng khoán phái sinh có thể thay đổi theo các yếu tố bên ngoài. Ví dụ như biến động giá cả hàng hóa, lãi suất hay tỷ giá ngoại tệ. Từ đó làm tăng mức độ rủi ro khi đầu tư.
  • Chi phí giao dịch thường cao hơn so với đầu tư trực tiếp vào các tài sản cơ bản như chứng khoán, hàng hóa. Vì loại giao dịch này có một số yếu tố đặc thù và cần khả năng quản lý rủi ro.
Nhà đầu tư cần quan tâm ưu nhược điểm trong giao dịch
Nhà đầu tư cần quan tâm ưu nhược điểm trong giao dịch

Một số lưu ý trong đầu tư

Để giao dịch thuận lợi và đạt hiệu quả lợi nhuận lý tưởng cùng chứng khoán phái sinh, nhà đầu tư cần lưu ý một số vấn đề sau:

  • Cần nghiên cứu sản phẩm, cơ chế hoạt động của thị trường phái sinh, nhằm để nắm bắt rõ tính chất và đặc điểm của chúng.
  • Lựa chọn đơn vị môi giới được đánh giá là uy tín, có nhiều kinh nghiệm hoạt động lâu năm trên thị trường. Điều này nhằm hạn chế tối đa các rủi ro trong quá trình giao dịch.
  • Thường xuyên theo dõi thông tin trên thị trường để kịp thời điều chỉnh chiến lược đầu tư phù hợp với biến động thực tế.
  • Chọn lọc các lựa chọn đầu tư phù hợp với khả năng tài chính và mục tiêu đầu tư dài hạn của bạn. 
  • Quản lý rủi ro đầu thận trọng, tránh hoảng loạn trước biến động thị trường và giữ tinh thần bình tĩnh khi đối mặt trước rủi ro.

Có thể thấy, chứng khoán phái sinh là một bộ phận đầu tư hấp dẫn và hứa hẹn nhiều tiềm năng. Để giao dịch an toàn và thành công, bạn cần phải tìm hiểu, nắm bắt thông tin và đầu tư có chiến lược thông minh. Việc lưu ý các ưu và nhược điểm sẽ giúp bạn hạn chế tỷ lệ rủi ro xuống mức thấp nhất. 

BÀI VIẾT LIÊN QUAN KHÁC
Theo dõi
Thông báo của
guest

0 Góp ý
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận
BÀI VIẾT NỔI BẬT